Din Sosyolojisiyle Liberal Kapitalizmin ve Modern İktisat Düşüncesinin Kültürel Zemininin Yorumlanması
Author :
Abstract
Din sosyolojisi, dinle bağlantılı toplumsal davranışın oluşumu ve etkileriyle ilgilenen bir sosyal bilim dalıdır. Din sosyolojisinin araştırma konusu, insanların din kaynaklı sosyal davranışları ve din-toplum/toplum-din ilişkileridir. Sistematik din sosyolojisinin kurucusu olarak kabul edilen Max Weber’le birlikte din, din-toplum ilişkilerinin araştırılmasında bağımsız değişken olarak yerini almıştır. Weberyen din sosyolojisi araştırmaları liberal kapitalizmin ve modern iktisat düşüncesinin Protestanlık olan kültürel zemininin yorumlamasını yapmaktadır. Bu araştırmalar sosyolojik bir perspektif sunarak liberal kapitalizm ve modern iktisat düşüncesi ile dini ahlâk arasındaki uyumu geliştirmektedir. 1980’lerden itibaren Türkiye’de dindar orta sınıfların eğitim düzeyinin yükselmesi ve liberalleşen piyasa ekonomisine katılmaları, bireyselliğin ve rasyonelleşmenin gelişmesine yol açmaktadır. Ancak, gerçekleşen rasyonelleşme sürecinde geleneksel ve toplumsal olan dindarlığın modern olan bir bağlamda bireysel dindarlığa dönüştüğü fark edilmektedir. Türk toplumunda dindar orta sınıfların ekonomik faaliyetlerinde görülen bireyselleşme ve rasyonelleşme süreci Max Weber’in “Protestan Ahlâkı” tezinin Türk toplumu bağlamında da doğru olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Weberyen din sosyolojisi yaklaşımıyla Aydınlanma düşüncesinin seküler ikliminde, Protestanlık olan kültürel zeminde modern iktisat düşüncesinin doğuşu ve liberal kapitalizmin meşru bir ekonomik sistem olarak kabul edilmesi ülkemiz bağlamında anlatılmaktadır.
Keywords
Abstract
The sociology of religion is a branch of social science concerned with the formation and effects of social behavior related to religion. The subject of research in the sociology of religion are individual’s religion-induced social behaviors and the relationships between religion and society/society and religion. With Max Weber, the founder of systematic sociology of religion, religion has taken its place as an independent variable in the investigation of religion-society relations. Weberian sociology of religion research interprets the Protestant cultural basis of liberal capitalism and modern economic thought. These studies offer a sociological perspective, developing a compatibility between liberal capitalism, modern economic thought, and religious morality. Since 1980s, the rise in the education level of the religious middle class in Türkiye and their participation in a liberalized market economy has led to the development of individualism and rationalization. However, with this rationalization process, traditional and social religiosity has transformed into an individual religiosity in a modern context. The process of individualization and rationalization which is seen in the economic activities of the religious middle class in Turkish society proves that Max Weber's "Protestant Ethic" thesis is also valid in the context of Turkish society. This study, using a Weberian sociology of religion approach, explains the emergence of modern economic thought and the acceptance of liberal capitalism as a legitimate economic system within the secular climate of Enlightenment thought and on the Protestant cultural basis.
