13 NUMARALI MÜHİMME ZEYLİNE GÖRE GENCE, REVAN, İSFAHAN, ERDEBİL VE TİFLİS’TE EŞKIYALIK FAALİYETLERİ (1727-1730)
BANDIT ACTIVITIES IN GENCE, REVAN, ISFAHAN, ERDEBİL AND TİFLİS ACCORDING TO THE AMMUNITION BOOK NUMBER 13 (1727-1730)

Author : Serpil BAYRAK
Number of pages : 195-216

Abstract

Kafkasya ve İran coğrafyasının stratejik konumu, dini ve etnik yapısının çeşitli olması buranın ilgi odağı olmasını sağlamış, bölgede siyasi boşluğun olmasına sebep olmuştur. Nitekim bölgesel güç olan Safevi Devleti’nin giderek zayıflaması hâkimiyet alanını genişletmek isteyen Osmanlı Devleti ve Rusya’yı harekete geçirmiştir. Devletlerin kıskacında kalan coğrafyadaki otorite boşluğu aşiret ve başıbozuk kişilerin kolayca eşkıyalık etmesine sebep olmuştur. Celali isyanları gibi büyük çapta olmayıp daha çok mahalli tarzda olan bu eşkıyalar bölgenin dağlık yapısından faydalanarak uzun süre eşkıyalık etmiştir. Devlet bir yandan bölgedeki asayişi sağlamak için bu eşkıya gruplarını bastırırken, diğer yandan merkezde patlak veren Patrona Halil isyanı ve Anadolu’da cereyan eden bir dizi isyanla uğraşmak zorunda kalmıştır. Bu yüzden Osmanlı Devleti’nde hemen her dönem ortaya çıkan eşkıyalar devlete ciddi zararlar vermiştir. Haliyle bu durum sosyal gerginliğe sebep olmuş, devletin bölgedeki hâkimiyetini olumsuz etkilemiştir. Sosyal ve iktisadi alanındaki olumsuz gelişmelerde eşkıyalığın payı, ancak olaylar incelendiğinde fark edilebilir. Bu doğrultuda birinci el kaynak niteliği taşıyan mühimme hükümleri ölçüsünde eşkıya olayları, asayiş sorunları, idarecilerin mücadelesi ve devletin almış olduğu tedbirler ortaya konmaya çalışılmıştır.

Keywords

Mühimme Defteri, Eşkıyalık, İran Coğrafyası, Osmanlı Devleti

Read:75

Download: 27