Author :
Abstract
Türk siyasi ve kültürel tarihinde ‘’Aksakal ‘’ anlamında, fiziksel yaşlılığın ötesinde; hikmet, toplumsal rehberlik ve kolektif hafızayı temsil eden stratejik bir unvanı ifade etmektedir. Tarihsel kökenleri Proto-Türk dönemindeki Toy, Kurultay ve Kengeş gibi karar alma mekanizmalarına dayanan bu gelenek, Selçuklu ve Osmanlı devlet idaresindeki istişari yapılarla süreklilik arz ederek günümüze ulaşmıştır. Modern dönemde bu kadim müessese, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 3 Ekim 2009 tarihinde imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile bünyesinde resmiyet kazanarak teşkilatın beş asli organından biri olarak yapılandırılmıştır. Kurumsal işleyiş bakımından Aksakallar Konseyi, üye devletlerin her birinden birer temsilcinin katılımıyla eşit temsil ilkesine göre teşkil edilmiştir. Teşkilatın daimî istişare organı sıfatıyla faaliyet gösteren Konsey, devletin ve milletin stratejik darboğazlardan geçtiği dönemlerde bir ‘’üst akıl ‘’ rolü üstlenerek çözüm odaklı tavsiye kararları üretmektedir. TDT’nin karar alma prosedürleri gereği; elde edilen çıktılar protokol ve rapor formatına dönüştürülmekte, ardından stratejik karar alma organları olan Dışişleri Bakanları ve Devlet Başkanları konseylerinin onayına sunulmaktadır. 2021 yılında düzenlenen İstanbul Zirvesi ile yönetmeliği yenilenen Konsey’in operasyonel kabiliyeti artırılmış ve başkanlığına Türkiye Aksakalı sıfatıyla Binali Yıldırım atanmıştır. Konseyin stratejik gündemi; Ortak Türk Alfabesi, Ortak Türk Tarihi ders kitaplarının hazırlanması, eğitimde entegrasyonu sağlayan Orhun Süreci, kültürel mirasın ihyası niteliğindeki Dünya Göçebe Oyunları ve ekonomik bütünleşmenin anahtarı olan Türk Yatırım Fonu ile Orta Koridor (Trans-Hazar Taşımacılık) projeleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Nihai olarak Aksakallar Konseyi, ‘’Türk Dünyası 2040 Vizyonu ‘’ ve ‘’2022-2026 Stratejisi ‘’ belgeleri doğrultusunda, Türk devletlerinin basit bir iş birliği platformundan kademeli bir bütünleşmeye (entegrasyona) dönüşüm sürecinde entelektüel ve stratejik bir katalizör vazifesi görmektedir.
Keywords
Abstract
In Turkic political and cultural history, the concept of "Aksakal" represents a strategic title embodying wisdom, social guidance, and collective memory, extending beyond simple ontological age. This tradition, rooted in Proto-Turkic decision-making mechanisms such as the Toy, Kurultay, and Kengeş, has maintained historical continuity through the consultative structures of the Seljuk and Ottoman state administrations. In the contemporary era, this ancient institution gained official status via the Nakhchivan Agreement on October 3, 2009, and was structured as one of the five primary organs of the Organization of Turkic States (OTS).In terms of institutional operation, the Council of Elders is constituted based on the principle of equal representation, with one representative participating from each member state. Functioning as the permanent consultative organ of the Organization, the Council assumes the role of a "mastermind" (üst akıl) during periods of strategic bottleneck for the state and nation, producing solution-oriented advisory decisions. These recommendations are submitted to the OTS Council of Foreign Ministers and the Council of Heads of State through official protocols, reports, and publications.With the 2021 Istanbul Summit, the Council's regulations were renewed to enhance its operational capacity, and Binali Yıldırım was appointed as the Chairman of the Council, representing Türkiye. The Council's strategic agenda focuses on the Common Turkic Alphabet, the preparation of Common Turkic History textbooks, the Orhun Process for educational integration, the World Nomad Games for cultural heritage revival, and the Turkic Investment Fund alongside the Middle Corridor (Trans-Caspian Transport) as keys to economic integration. Ultimately, the Council of Elders serves as an intellectual and strategic catalyst in transforming Turkic states from a platform of cooperation into a framework of gradual integration, guided by the "Turkic World 2040 Vision" and the "2022-2026 Strategy".
