Görsel-İşitsel Çeviride Levant Lehçesinden Fasih Arapçaya ve Türkçeye Argo ve Deyim Aktarımı: “العميل” Dizisi Örneği
Author :
Abstract
Günümüzde dijital platformların, televizyon yayıncılığının ve uluslararası medya dolaşımının hız kazanmasıyla birlikte görsel-işitsel ürünlerin üretiminde önemli bir artış yaşanmış, buna bağlı olarak bu alandaki çeviri faaliyetleri de giderek daha fazla önem kazanmıştır. Görsel-işitsel çeviri, yalnızca dilsel içeriklerin bir dilden başka bir dile aktarımını değil, aynı zamanda kültürel unsurların, toplumsal kodların ve bağlamsal anlamların hedef dile uygun biçimde yeniden yapılandırılmasını da gerektirmektedir. Bu bağlamda argo ve deyimler, kültüre özgü anlam katmanları taşımaları nedeniyle çeviri sürecinde aktarımı en güç dilsel unsurlar arasında yer almaktadır. Bu araştırmada, Levant lehçesinden Fasih Arapçaya ve Türkçeye yapılan argo ve deyim çevirileri incelenmiştir. Araştırmanın veri setini, العميل dizisinden seçilen diyaloglar oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, elde edilen veriler karşılaştırmalı analiz yöntemi çerçevesinde değerlendirilmiştir. İnceleme sürecinde, kaynak metinde yer alan argo ve deyimsel ifadelerin hedef dillere aktarımında kullanılan çeviri stratejileri belirlenmiş ve bu stratejilerin anlam aktarımı üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Fasih Arapçaya yapılan çevirilerde standardizasyon eğiliminin baskın olduğunu ve bu durumun bazı örneklerde anlam kaybına, üslup değişimlerine ve kültürel çağrışımların zayıflamasına neden olduğunu göstermektedir. Buna karşılık Türkçeye yapılan çevirilerde, hedef izleyicinin kültürel algısına uygunluk sağlamak amacıyla yerelleştirme ve kültürel uyarlama stratejilerinin daha yaygın biçimde kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca deyimsel ifadelerin aktarımında, hedef dilde anlamsal eşdeğerliğin korunabilmesi açısından kültürel uyarlamanın belirleyici bir rol üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular, görsel-işitsel çeviride kültürel unsurların aktarımında çevirmenin stratejik kararlarının belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
With the rapid expansion of digital platforms, television broadcasting, and international media circulation, the production of audiovisual content has significantly increased, making translation activities in this field increasingly important. Audiovisual translation requires not only the transfer of linguistic content from one language to another, but also the adaptation of cultural elements, social codes, and contextual meanings in accordance with the target language and culture. In this context, slang expressions and idioms are among the most challenging linguistic elements to translate due to their culture-specific semantic layers. This study examines the translation of slang expressions and idioms from the Levantine dialect into Modern Standard Arabic and Turkish. The data set of the study consists of selected dialogues from the (العميل). A qualitative research method was adopted, and the collected data were analyzed through a comparative analysis approach. During the analysis process, the translation strategies used in transferring slang and idiomatic expressions from the source language into the target languages were identified, and the effects of these strategies on meaning transfer were examined. The findings reveal that standardization is the dominant strategy in translations into Modern Standard Arabic, which in some cases leads to semantic loss, stylistic shifts, and the weakening of cultural connotations. In contrast, translations into Turkish demonstrate a greater tendency toward domestication and cultural adaptation in order to achieve better compatibility with the cultural perceptions of the target audience. Furthermore, the study concludes that cultural adaptation plays a decisive role in preserving semantic equivalence in the translation of idiomatic expressions. These findings indicate that the translator’s strategic decisions are highly influential in the transfer of cultural elements in audiovisual translation.
Keywords
Translation Studies, Audiovisual Translation, Subtitling, Slang, Idiom, Levantine Dialect.
