Author :
Abstract
Bu çalışma, modern İslâm düşüncesinde ve sosyo-dini hareketlerde yapıcı bir metodoloji olarak öne çıkan müspet hareket kavramını teorik ve pratik boyutlarıyla incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, tahribat yerine imarı, reaksiyoner tepkiler yerine aksiyoner çözümleri esas alan bu yaklaşımın Kur’ân ve Sünnet’teki kökenlerini tespit etmek ve modern dinî yapıların çatışmacı söylemlerine karşı sunduğu metodolojik alternatifi ortaya koymaktır. Bu doğrultuda makalede, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) nübüvvet dönemi uygulamaları, özellikle Uhud ve Hudeybiye gibi stratejik dönüm noktaları üzerinden analitik ve nitel bir yöntemle analiz edilmiştir. Araştırma neticesinde, müspet hareketin yalnızca bireysel bir ahlâk üslubu olmadığı; akıl ve vahiy bütünlüğüne dayanan toplumsal bir sorumluluk olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Literatürde kavramın teolojik ve metodolojik altyapısını bir arada ele alan kapsamlı çalışmaların eksikliği dikkat çekmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, müspet hareketin toplumsal barışı muhafaza eden aktif bir düstur olarak günümüz problemlerine nasıl uyarlanabileceğini göstermesi ve alandaki teorik boşluğu doldurması bakımından özgün bir değer taşımaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the concept of "positive action" (müspet hareket), which stands out as a constructive methodology in modern Islamic thought and socio-religious movements, within both its theoretical and practical dimensions. The primary objective of the research is to identify the roots of this approach—which bases itself on restoration rather than destruction, and proactive solutions rather than reactionary responses—within the Qur'an and Sunnah, and to demonstrate the methodological alternative it offers against the conflict-ridden discourses of modern religious structures. In line with this purpose, the practices of the Prophet Muhammad (pbuh) during the period of prophecy, particularly strategic turning points such as the battles of Uhud and the Treaty of Hudaybiyyah, are analyzed using an analytical and qualitative methodology. As a result of the research, it has been found that positive action is not merely an individual moral style, but is grounded in a character construction that aims for the integration of reason and revelation, an inclusive educational model that rejects rote learning, and a civil social fabric extending from relations with non-Muslims to the institution of family. The lack of comprehensive studies in the literature that address the theological and methodological infrastructure of the concept together is noteworthy. Therefore, this study bears an original value in terms of demonstrating how positive action can be adapted to contemporary problems as an active principle that preserves social peace, and filling the theoretical gap in the field.
