Öz: Tunceli ilinde bulunan tarihi mezar taşları üzerindeki motifler, geçmişten günümüze uzanan, kültürel, inançsal ve sanatsal mirasın somut göstergeleri olarak değerlendirilmektedir. Özellikle Doğu Anadolu Bölgesinde görülen at ve koç biçimli mezar taşları , Türk tarihini ve toplumsal anlayışını günümüze taşıyan örneklerdir. İncelenen eserlerde geometrik, bitkisel ve figürlü bezemelerle birlikte çeşitli inanç temelli bezemelerin de kullanıldığı görülmüşür. Bu motifler yalnızca estetik özellikleri ile değil, tarih boyunca oluşan kültürel etkileşimleri ve toplumsal hafızayı yansıtan semboller olarak da önemlidir. Bu araştırma söz konusu motiflerin anlam ve sembollerini çözümleyerek, bölgesel kimlik, tarihsel süreklilik ve kültürel etkileşimler açısından bilimsel çerçevede ele almayı amaçlamaktadır. Bu araştırma akademik literatüre katkı sağlamanın yanı sıra, bölgenin kültürel kimliğinin daha derinlemesine anlaşılmasını sağlamak, bölgenin kültürel mirasının korunması ve tanıtılmasına yönelik farkındalığı artırmayı hedeflemektedir.
The motifs on historical gravestones in Tunceli Province are regarded as tangible indicators of cultural, religious, and artistic heritage extending from the past to the present. In particular, horse- and ram-shaped gravestones found in the Eastern Anatolia Region are examples that convey Turkish history and social understanding to the present day. In the examined artifacts, it is observed that various belief-based decorations are used together with geometric, vegetal, and figurative ornamentations. These motifs are important not only for their aesthetic qualities but also as symbols reflecting cultural interactions and collective memory formed throughout history. This study aims to analyze the meanings and symbols of these motifs within a scientific framework in terms of regional identity, historical continuity, and cultural interactions. In addition to contributing to the academic literature, this research also aims to enhance awareness regarding the deeper understanding of the region’s cultural identity and to support the preservation and promotion of its cultural heritage.
Keywords: Tunceli, horse-shaped tombstones, ram- shaped tombstones, mo-tifs, cultural heritage, symbolism.