Hadis Münekkitlerinin Tenkitlerine Rağmen Buhârî'nin Füleyh b. Süley-man'dan Rivayet Ettiği Hadislerin Değerlendirilmesi
Author :
Abstract
Bu çalışma, Buhârî’nin el-Câmiʿu’ṣ-Ṣaḥîḥ’inde Füleyh b. Süleyman’dan naklettiği rivayetleri incelemektedir. Cerh ve ta‘dîl kaynakları incelendiğinde, Yahyâ b. Maîn, Ebû Hâtim er-Râzî ve Ebû Zür‘a er-Râzî gibi hadis münekkitlerinin Fü-leyh’i zabt yönünden tenkit ettikleri, buna karşılık Buhârî, İbn Adî ve İbn Hibbân’ın onu güvenilir râviler arasında değerlendirdikleri görülmektedir. İbn Hacer ise Buhârî’nin Füleyh’ten daha çok megāzî, fezâil ve mütâbaat-şevâhid kapsamındaki rivayetleri naklettiğini ileri sürmektedir. Araştırma neticesinde Buhârî’nin Füleyh b. Süleyman’dan yaklaşık on altı hadis rivayet ettiği, bunların önemli bir kısmının fıkhî hükümlerle ilgili olduğu ve bazı münferid rivayetlere de eserinde yer verdiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, Buhârî’nin Füleyh’i mut-lak anlamda zayıf bir râvi olarak değerlendirmediğini göstermektedir. Ayrıca Füleyh’in rivayetlerinin önemli bir bölümünün farklı tariklerle desteklenmesi ve Medîneli râvilerden aldığı rivayetlerde temayüz etmesi, onun güvenilirliğini güçlendiren unsurlar arasında değerlendirilebilir. Sonuç olarak Buhârî’nin Fü-leyh’ten hadis rivayet etmesinin, hadis tenkit metodolojisi bakımından bilinçli ve gerekçelendirilebilir bir tercih olduğu anlaşılmaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the narrations transmitted by al-Bukhārī from Fulayḥ b. Sulaymān in his al-Jāmiʿ al-Ṣaḥīḥ. An analysis of the jarḥ wa taʿdīl sources re-veals that prominent hadith critics such as Yaḥyā b. Maʿīn, Abū Ḥātim al-Rāzī, and Abū Zurʿa al-Rāzī criticized Fulayḥ primarily with regard to his precision (ḍabṭ). In contrast, al-Bukhārī, Ibn ʿAdī, and Ibn Ḥibbān regarded him as a reli-able transmitter. Ibn Ḥajar further maintains that al-Bukhārī mainly narrated from Fulayḥ in reports related to maghāzī (military expeditions), virtues (faḍāʾil), and narrations serving as corroborative evidence (mutābaʿāt and shawāhid). The findings of this research indicate that al-Bukhārī transmitted approximately sixteen hadiths from Fulayḥ b. Sulaymān, a significant number of which concern legal rulings (aḥkām fiqhiyyah), and that he also included some solitary (munfarid) narrations from him in his collection. This suggests that al-Bukhārī did not consider Fulayḥ to be an absolutely weak transmitter. Furthermore, the fact that a substantial portion of Fulayḥ’s narrations are sup-ported through multiple transmission routes and that he demonstrated particu-lar proficiency in narrating from Medinan transmitters may be regarded as fac-tors strengthening his reliability. Consequently, al-Bukhārī’s decision to trans-mit hadiths from Fulayḥ appears to have been a deliberate and justifiable choice within the framework of hadith critical methodology.
Keywords
Hadith, al-Bukhārī, Fulayḥ b. Sulaymān, Jarḥ and Taʿdīl, Narrator Criticism, Transmis-sion.
