HAYVAN ADLARININDA DUYGU DEĞERİ: ATASÖZLERİ VE DEYİMLER

Author:

Number of pages: 183-204
Year-Number: 2019-20

Abstract

Bütün dillerde, kullanıldığı zaman insan zihninde duygulandırıcı ögeler taşıyan sözcükler vardır. İnsanlar bu sözcükleri şiirde, edebiyatta ve günlük dilde sıklıkla kullanırlar; bunun temelinde iletişim kurdukları muhataplar üzerinde etkili olma isteği yatmaktadır. Özellikle duyguları daha vurgulu ve etkili anlatım vasıtalarından biri mecazın çokça hissedildiği deyim ve atasözlerinin kullanılmasıdır. Deyim ve atasözlerinde alegorik bir uslupla muhataplara mesaj iletme isteği hakimdir. İletişim sürecinde ortak kültür dairesinde yer alan insanların zihninde belirli özellikleriyle yer alan hayvanların isimlerinden de faydalanılmaktadır. Sözcükler için iki türlü duygu değerinden bahsetmek mümkümdür; Kullanıldıkları bağlama bağlı olarak kazandıkları duygu değeri ve yalın haldeyken zikredildiklerinde insan zihninde uyandırdıkları duygu değeri. Bağlama bağlı olara kazandıkları duygu değeri geçici bir özelliğe sahip ama yalın haldeyken zikredildiklerinde insan zihninde uyandırdıkları duygu değeri ise kalıcı bir özelliğe sahiptir. Bu yüzden ilki sözlüklük bir birim değilken, ikincisi sözlüklük birim haline gelir ve sözlüklerde bunları bulmak mümkündür. Bu çalışmada atasözleri ve deyimlerde kullanılan hayvan isimlerinin yüklendikleri duygu değeri, sözlükler bağlamında karşılaştırmalı bir yöntemle ele alınacaktır.

Keywords

Abstract

In all languages, there are words that convey emotional elements in the human mind when used. People often use these words in poetry, literature and everyday language; the basis of this is the desire to be effective on the interlocutors they communicate with. In particular, one of the more expressive and effective means of expressing emotions is the use of idioms and proverbs, in which a metaphor is often felt. In the idioms and proverbs, the desire to convey a message to the interlocutors with an allegorical mind is dominant. During the communication process, the names of the animals in the minds of the people involved in the common cultural circle are also used. It is possible to mention two kinds of emotions for words; The value of emotions they gain depending on the context in which they are used, and the value of emotion they awaken in the human mind when they are mentioned in the plain state. Depending on the context of the emotions they gain a temporary feature but when they are lucid, the value of emotions they awaken in the human mind has a permanent feature. So the first is not a lexical unit, the second becomes a lexical unit and it is possible to find them in dictionaries. In this study, the value of emotions in which proverbs and idioms are used, will be handled in a comparative way in the context of dictionaries.

Keywords