SON YÜZYILIN HAT SANATÇISI HAMİD AYTAÇ VE İSLAM KALİGRAFİ (HAT) SANATINA KATKISI

Author:

Number of pages: 5-16
Year-Number: 2020-27

Abstract

Hat sanatı; Arap alfabesiyle yazılan İslam kaligrafisini ifade etmekle birlikte Türk- İslam sanatları içerisinde çok önemli bir yere sahiptir. İslam kaligrafisiyle sanatını icra edenlere hattat adı verilir. Hat sanatının tarihsel gelişimi kendisini Kur’an-ı Kerim’in indirilmesiyle birlikte yine Müslümanların kutsal kitabı Kur’an üzerinden göstermiştir. Geleneksel Türk el sanatları içerisinde seçkin bir yere sahip olan Hüsn-ü Hat sanatının zirveye ulaşması, Osmanlı döneminde var olan Hat sanatkârlarının eliyle olmuştur. Zaman içerisinde Türk hat sanatı ile ilgili şu söz darbımesel olmuştur. “Kur’an Mekke’de indi, Mısır’da Okundu ve İstanbul’da yazıldı”. Osmanlı dönemi hat sanatkârları bu ulvi sanata olan hizmetlerini günden güne arttırmak suretiyle baş eserlerini meydana getirmişlerdir. Bu Osmanlı dönemi sanatkârları disiplinli bir eğitim ve öğretim yöntemiyle hat sanatının devamını da sağlamışlardır. Bu disiplinli çalışma yöntemi Osmanlı devletinin son döneminde ve Cumhuriyet Türkiye’sinde de Hattat Hamid Aytaç’la devam etmiştir. Cumhuriyet döneminde Hamid Aytaç pratik hayatta bir değeri kalmayan hat sanatının bir sanat dalı olarak kalması için üstün gayretler harcamış ve son yüzyılın çok önemli bir hattatı olarak tarih sahnesinde yerini almış bir sanatkârdır. Bugün hat sanatı yeni nesil arasında itibar görüp yok olmaktan kurtulmuş olmasını biz Hattat Hamid’e borçluyuz. Bu çalışmayı yapmaktaki birinci gayemiz; Hat sanatımızın son yüzyıldaki en büyük sanatkârlarından birisi olan Hamid Aytaç’ı unutulmaktan kurtarıp Türk hat sanatımıza yapmış olduğu önemli katkıları göz önüne çıkarmaktır. Hat sanatı çok meşakkatli bir sanat dalı olmakla birlikte ayrıca Arap harflerinin bir musikisi ve raksıdır. Arap harfleri büyük sanatkâr Hamid Aytaç’ın ellerinde bir kamış kalemle adeta bir ressamdan daha öte estetik biçimler almışlardır. Hamid Aytaç bütün hayatını hat sanatına adamış, bunu bir iş olmaktan öte, kendisinin bu dünyaya bu iş için geldiğini düşünüp, yapmış olduğu çalışmalarıyla adeta bu sırrı ifşa etmiştir. Hattat Hamid 20. Yüzyılda İslam sanat ve medeniyetine damgasını vuran, hat sanatını yeniden canlandıran ve yetiştirdiği talebelerle de bu sanatın devamını sağlayan kendileri de bu sanatın zirvesine tırmanmış bir üstattır. Bu çalışmamızda literatür taraması yapılarak Hattat Hamid Aytaç’ın hat çalışmalarını ve günümüze etkilerini inceleyeceğiz.

Keywords

Abstract

The art of calligraphy; Although it expresses the Islamic calligraphy written in Arabic alphabet, it has a very important place in the Turkish-Islamic arts. Those who perform their art with Islamic calligraphy are called calligraphers. The historical development of the art of calligraphy showed itself through the Qur'an, the holy book of Muslims, with the release of the Quran. The art of Hüsn-ü Calligraphy, which has a distinguished place in traditional Turkish handicrafts, reached its peak by the hand of the calligraphy artists who existed in the Ottoman period. In time, the following statement about Turkish calligraphy has been paradigmatic. "The Qur'an landed in Mecca, was read in Egypt and written in Istanbul". Ottoman calligraphy artists created their masterpieces by increasing their service to this sublime art day by day. These Ottoman artists also ensured the continuation of the art of calligraphy with a disciplined education and training method. This last period of the Ottoman Empire and disciplined method of operation also continued calligrapher Hamid Aytaç'l the Republic of Turkey. During the Republican era, Hamid Aytaç is an artist who made great efforts to keep the art of calligraphy, which has no value left in practical life, and has taken its place in the history scene as a very important calligraphy of the last century. Today, we owe Calligrapher Hamid the fact that the art of calligraphy was respected among the new generation and saved from extinction. Our primary goal in doing this study; To save Hamid Aytaç, one of the greatest artists of our art of calligraphy in the last century, from oblivion and to consider the important contributions he made to our Turkish calligraphy. Although the art of calligraphy is a very arduous branch of art, it is also a music and racket of Arabic letters. Arabic letters took more aesthetic forms than a painter with a reed pen in the hands of the great artist Hamid Aytaç. Hamid Aytaç devoted his whole life to the art of calligraphy, thinking that he came to this world for this job, rather than being a job, he almost revealed this secret with his works. Calligrapher Hamid is a master who left his mark on Islamic art and civilization in the 20th century, who revitalized the art of calligraphy, and who maintained this art with his students, who himself climbed to the top of this art. In this study, we will examine the calligraphy works of Calligrapher Hamid Aytaç and its effects on the present day by scanning the literature.

Keywords